wouk (wouk) wrote,
wouk
wouk

Невядомы Шклоў: архітэктура магдэбурскага горада

Урэшце прапаную прыгледзець да таго малюнка Шклова канца XVIII ст. і падзівіцца на архітэктуру магдэбурскага горада.

Для пачатку яшчэ раз увесь малюнак:

2



На поўнач ад горада (ці злева на малюнку) знаходзілася Аршанскае прадмесьце, за якім быў збудаваны праваслаўны жаночы манастыр з царквою:

02

Ніжэй, на грэблі, што ўтварала стаў, меўся вадзяны млын. Справа ад яго ўжо бачныя хаткі Рышкаўскага прадмесьця Шклова, дзе цяпер стаіць слынная вёска Рыжкавічы:

03

Далей на паўднёвы ўсход (ці направа на малюнку) бачныя рэшкі ўмацаваньняў колішняй дняпроўскай фартэцыі:

07

Высокае збудаваньне з барочным дахам пад лічбай "7" - гэта Аршанская брама, за якой уласна і раскінулася Аршанскае прадмесьце. Перад брамаю нібыта можна разгледзець мост. На захад ад брамы выдатна бачны востравугольны земляны бастыён. З боку ж рэчкі Язоны горад абмяжоўваўся простым парканам, які не меў якой-кольвек абарончай функцыі. 

Далей на паўднёвы ўсход стаяў манумэнтальны кляштар дамініканаў з касьцёлам:

08

Месца, дзе ён стаяў выразна бачнае і цяпер:

07

Праблема з апрацоўкай зямлі, відавочна, паўстала з-за шматлікіх мураваных падмуркаў кляштара. Дарэчы, па словах сп. К. Касажэцкага, каля кляштара ў 1654 годзе пахавалі жаўнераў забітых у бітве пад Шкловам, што адбылася 12 жніўня між войскамі ВКЛ на чале  з Янушам Радзівілам і маскавітамі.

За кляштаром далей на паўднёвы-усход бачна цэнтральная частка мястэчка:

09

Лічбамі "4,5,6" абазначаны мураваныя камяніцы без удакладненьня іх прызначэньня. Можна дапусьціць, што яны стаялі навокал ці паблізу колішняга рынка, як найбольш прывабнага месца для мураванага будаўніцтва. Там жа стаяла і мураваная праваслаўная царква абазначаная лічбаю "3". Мост праз Язону, напэўна, быў працягам вуліцы, што ішла ад рынку. Лічбаю "10" пазначаны мураваны шпіталь. Раней дзесьці ў гэтым месцы ў ланцугу ўмацаваньняў горада знаходзілася Магілёўская брама. 

Напэўна, некаторыя ўжо зьвярнулі ўвагу на слупы, якія стаяць шмат дзе ў горадзе. Гэта ня што іншае як коміны ад спаленых драўляных хат. Гэты факт, дарэчы, дазваляе вызначыць ніжнюю мяжу стварэньня малюнка. Вялікі пажар, які вынішчыў значную частку горада, адбыўся ў 1769 годзе.  

І ўрэшце падыходзім да замка, ці дакладней да палаца, які ў XVIII ст. паўстаў на месцы ўмацаваньня:

05

Злева ад замка ўжо бачны невялічкі кавалак Дняпра, ад якога Язона была адзьдзелена грэбляю. 

І апошняе. На паўднёвы захад ад горада меўся фальварак "пана Катыльніцкага":

04

На апошнім малюнку цяжка ня ўбачыць прозьвішча мастака, аднак, на жаль, мне цяжка яго дакладна атрыбутаваць.

Урэшце на мапе з google пазначыў усе аб'екты, якія магчыма лякалізаваць карыстаючыся толькі прадстаўленым матэрыялам.

01

Цяпер бы вось выбрацца ў той Шклоў і на месцы ўсё агледзець, аб чым тут распавядаў, бо да свайго сораму яшчэ ніколі там ня быў.

Tags: АРХІТЭКТУРА, ФАРТЫФІКАЦЫЯ
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    Anonymous comments are disabled in this journal

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

  • 15 comments